Astronomlar Bilinen En Küçük Yıldızı Keşfetti

 

Birkaç gün önce İngiltere’deki Cambridge Üniversitesi’ndeki astronomlar, büyüklüğü Satürn gezegeni ile Jüpiter gezegeni arasında olan cüce bir yıldız keşfetti. Bulunan bu yıldızı önemli yapan, şimdiye kadar bulunan yıldızların en küçüğü olması. Gökbilimciler bu bilinen en küçük yıldıza EBLM J0555-57Ab ismini verdi.

EBLM J0555-57Ab, gezegenler için geliştirilen Wide Angle Search for Planets (gezegenler için geniş açı arama) diğer adıyla WASP otomatik teleskop dizisinin verileri analiz edilerek bulundu.

En Küçük Yıldız Dünyadan Büyük Mü?

EBLM J0555-57Ab Samanyolu galaksisine ait bir yıldız ve Dünya’dan yaklaşık olarak 600 ışık yılı uzaklıktadır. Ortalama yarıçapı, Güneş sistemindeki en büyük gezegen Jüpiter’in büyüklüğünün yaklaşık yüzde 80’idir. Yani en küçük yıldızın çapı dünyanın çapının yaklaşık 8.7 katıdır. Boyutu Jüpiter’den küçük olmasına rağmen EBLM J0555-57Ab’in yoğunluğu çok yüksek olup Jüpiter’in neredeyse 81-89 katı olduğu açıklandı.

En Küçük Yıldız EBLM-J0555-57Ab
En Küçük Yıldız EBLM-J0555-57Ab’nin yol arkadaşıyla ikili bir sistemde bulunur.

Yıldızın yüzey çekim kuvveti Güneş’inkinden yaklaşık olarak on kat daha güçlüdür. Bu da Dünya’nın yerçekiminin 300 katıdır. Yani dünyada 60 kilogram gelen bir insan bu yıldızda 18000 kilogram geliyor.

EBLM J0555-57Ab, bir yoldaşı var yani ikili yıldız sisteminde bir yıldızla beraber galaksimiz çekirdeği etrafında dönmektedir. Başka bir yıldızla birlikte galaksinin çevresinde hareket ederken, diğer taraftan aynı merkez noktanın etrafında birlikte dönüyorlar. Ancak, arkadaş yıldızına çok yakın durmakta, bu durumda ortak merkezin etrafındaki yörünge turu yaklaşık 7.8 gün sürüyor. Normalde çift yıldızlar arasındaki mesafe 100-1000 AU (astronomik birim) iken, bu çift yıldızların arasındaki mesafe 0.08 AU’dan da küçük. Diğer bir değişle Merkür gezegeni ile Güneş arasındaki mesafeden de kısa.

En küçük yıldız astronomik transit denilen bir yöntemle keşfedildi. Astronomik transit yöntemi, gezegenleri ya da gezegen uydularını keşfetmek için kullanılır. Mantığı, bir gezegenin yıldızı etrafında dönmesi sırasında, yıldızının önünden geçerken, ana yıldızdan gelen ışığın parlaklığını azaltır. Yıldız parlaklığının azalması gezegen veya yıldız işaretidir. Bu yüzden gökbilimciler başlangıçta EBLM J0555-57Ab’nin bir öte gezegen olduğunu düşündü.

Bu cücenin yıldız arkadaşı Güneş’in büyüklüğü kadar, cüce yıldızdan daha parlaktır ve bu da keşfi zorlaştıran bir durumdu. Popular Mechanics dergisi yazarı Amaury Triaud, “Kütlesini ölçülene kadar, transit geçiş yapan bir gezegene benziyordu” diye belirtti. Güneş’ten 2000 ila 3000 kat daha sönük olan EBLM J0555-57Ab, oldukça loş bir yıldızdır.

Araştırmanın baş yazarı Alexander von Boetticher’e göre “bu keşif, küçük yıldızların nasıl olabileceğini ortaya koyuyor. Bu yıldız sadece biraz daha düşük bir kütle ile oluşsaydı, çekirdeğindeki hidrojenin kaynaşma reaksiyonu devam edemezdi ve yıldız bunun yerine kahverengi bir cüce dönüşecekti” dedi. Kahverengi bir cüce yıldız, hidrojeni helyum yerine hidrojen izotopu olan döteryuma dönüştürür; bu da, Güneş gibi başka birçok yıldız üretir.

Bu en küçük yıldızın sıcaklığı, en bilinen gaz devi öte gezegenlerden daha azdır. Amaury Triaud CBC News’a verdiği demeçte, “Bu yıldız muhtemelen bildiğimiz en küçük doğal füzyon reaktörünü temsil ediyor. Yeryüzündeki laboratuvarlarda füzyonun aynını yapmaya çalışıyoruz, ancak bu aslında doğada olduğundan daha küçük” diye belirtti. Triaud, “Yıldızın büyüklüğü ve arkadaş yıldızının parlaklığı çalışmayı zorlaştırıyor. Bu durum bir deniz fenerinin yanındaki bir muma bakmaya çalışmak gibi bir şey” diye ilave etti.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir